હાઇ-ઇન્ટેન્સिटी ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ (HIIT) કેમ ઓછા સમયમાં વધુ કેલરી બર્ન કરે છે?
આજના ઝડપી અને વ્યસ્ત જીવનમાં દરેક વ્યક્તિ ફિટ રહેવા અને વજન ઘટાડવા માંગે છે, પરંતુ સૌથી મોટી સમસ્યા સમયના અભાવની છે. એક સમયે એવું માનવામાં આવતું હતું કે જો તમારે વજન ઘટાડવું હોય કે શરીરની વધારાની ચરબી ઓગાળવી હોય, તો તમારે રોજ સવારે કે સાંજે ઓછામાં ઓછા 45 થી 60 મિનિટ સુધી ટ્રેડમિલ પર દોડવું પડે અથવા લાંબા સમય સુધી સાયકલિંગ કરવું પડે. પરંતુ આધુનિક ફિટનેસ વિજ્ઞાને આ માન્યતાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. આજે હાઇ-ઇન્ટેન્સિટી ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ (HIIT) દુનિયાભરમાં સૌથી લોકપ્રિય અને અસરકારક વર્કઆઉટ પદ્ધતિ બની ગઈ છે.
ઘણા લોકોને એ જાણીને નવાઈ લાગે છે કે માત્ર 15 થી 20 મિનિટનું HIIT વર્કઆઉટ, 45 મિનિટના સામાન્ય જોગિંગ કરતાં પણ વધુ કેલરી બર્ન કરી શકે છે. આ કોઈ જાદુ નથી, પરંતુ તેની પાછળ શરીરવિજ્ઞાન (Physiology) અને બાયોકેમિસ્ટ્રીના અત્યંત રસપ્રદ નિયમો કામ કરે છે. આ લેખમાં આપણે ઊંડાણપૂર્વક સમજીશું કે HIIT શું છે, તે ઓછા સમયમાં કેવી રીતે વધુ કેલરી બર્ન કરે છે, તેની શરીર પર શું અસર થાય છે અને તમે તેને સુરક્ષિત રીતે તમારી દિનચર્યામાં કેવી રીતે સામેલ કરી શકો છો.
હાઇ-ઇન્ટેન્સિટી ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ (HIIT) શું છે?
HIIT એ કોઈ એક ચોક્કસ કસરતનું નામ નથી, પરંતુ કસરત કરવાની એક ખાસ પદ્ધતિ છે. તેમાં ટૂંકા સમય માટે તમારી પૂરી તાકાતથી અત્યંત તીવ્ર કસરત (High-Intensity) કરવાની હોય છે, અને ત્યારબાદ તરત જ ટૂંકા સમયનો આરામ અથવા અત્યંત ધીમી કસરત (Recovery/Rest) કરવાની હોય છે. આ ચક્રને સતત 15 થી 30 મિનિટ સુધી પુનરાવર્તિત કરવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, તમે 30 સેકન્ડ સુધી તમારી પૂરી ઝડપે સ્પ્રિન્ટ (દોડ) લગાવો છો અને પછી 30 થી 60 સેકન્ડ સુધી ધીમે-ધીમે ચાલો છો. આ એક રાઉન્ડ થયો. આવા 10 થી 15 રાઉન્ડ કરવાથી તમારું HIIT સેશન પૂરું થાય છે.
HIIT માં સૌથી મહત્વની બાબત તીવ્રતા (Intensity) છે. જ્યારે તમે હાઇ-ઇન્ટેન્સિટી તબક્કામાં હોવ, ત્યારે તમારા હૃદયના ધબકારા તમારી મહત્તમ ક્ષમતા (Maximum Heart Rate) ના 80% થી 95% સુધી પહોંચી જવા જોઈએ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તે સમયે તમે એટલા હાંફી રહ્યા હોવા જોઈએ કે કોઈની સાથે બે વાક્યો પણ સળંગ બોલી ન શકો. આ તીવ્રતા જ HIIT ને સામાન્ય કસરતથી અલગ પાડે છે.
HIIT ના લોકપ્રિય ફોર્મેટ્સ:
- 1:1 રેશિયો: 30 સેકન્ડ તીવ્ર કસરત, 30 સેકન્ડ આરામ (મધ્યમ સ્તરના લોકો માટે ઉત્તમ).
- 1:2 રેશિયો: 20 સેકન્ડ તીવ્ર કસરત, 40 સેકન્ડ આરામ (શરૂઆત કરનારાઓ માટે શ્રેષ્ઠ).
- ટબાટા (Tabata): 20 સેકન્ડ અત્યંત તીવ્ર કસરત, 10 સેકન્ડ આરામ — આ ચક્ર 8 વખત (કુલ 4 મિનિટ) કરવામાં આવે છે. આ એડવાન્સ લેવલનું ફોર્મેટ છે.
HIIT ઓછા સમયમાં વધુ કેલરી કેમ બર્ન કરે છે? (તેની પાછળનું વિજ્ઞાન)
સામાન્ય રીતે આપણે એવું વિચારીએ છીએ કે જેટલો વધુ સમય કસરત કરીએ, તેટલી વધુ કેલરી બર્ન થાય. પરંતુ HIIT આ ગણિતને બદલી નાખે છે. તેની પાછળ પાંચ મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે:
1. EPOC અથવા ‘આફ્ટરબર્ન ઇફેક્ટ’ (Afterburn Effect)
HIIT ની સૌથી મોટી તાકાત તેની EPOC (Excess Post-Exercise Oxygen Consumption) અસર છે, જેને સરળ ભાષામાં ‘આફ્ટરબર્ન ઇફેક્ટ’ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે તમે સામાન્ય ઝડપે ચાલો છો અથવા ધીમે દોડો છો, ત્યારે તમારા શરીરને જેટલા ઓક્સિજનની જરૂર હોય છે તે શ્વાસ દ્વારા સરળતાથી મળી રહે છે. કસરત પૂરી થતાં જ તમારું શરીર થોડી મિનિટોમાં સામાન્ય સ્થિતિમાં આવી જાય છે અને કેલરી બર્ન થવાની ઝડપ અટકી જાય છે.
પરંતુ જ્યારે તમે HIIT કરો છો, ત્યારે તમારા સ્નાયુઓ અચાનક એટલી બધી ઊર્જાની માંગ કરે છે કે તમારા ફેફસાં તેટલો ઓક્સિજન પૂરો પાડી શકતા નથી. આનાથી શરીરમાં ઓક્સિજનની અછત (Oxygen Debt) ઊભી થાય છે. કસરત પૂરી થયા પછી, તમારા શરીરને પોતાની મૂળ સ્થિતિમાં પાછા આવવા માટે ખૂબ મહેનત કરવી પડે છે — જેમ કે:
- સ્નાયુઓમાં જમા થયેલા લેક્ટિક એસિડને દૂર કરવું.
- શરીરનું તાપમાન સામાન્ય કરવું.
- હૃદયના ધબકારા અને શ્વાસોચ્છ્વાસને સ્થિર કરવા.
- સ્નાયુઓમાં ખાલી થયેલા ઊર્જાના ભંડાર (ATP અને ક્રિએટિન ફોસ્ફેટ) ને ફરીથી ભરવા.
- તૂટેલા સ્નાયુ તંતુઓનું સમારકામ કરવું.
આ બધી પ્રક્રિયાઓ માટે શરીરને વધારાના ઓક્સિજન અને ઊર્જાની જરૂર પડે છે. પરિણામે, તમારું વર્કઆઉટ પૂરું થઈ ગયા પછી પણ આગામી 24 થી 48 કલાક સુધી તમારું મેટાબોલિઝમ ઊંચું રહે છે અને તમે સોફા પર બેઠા હોવ કે સૂતા હોવ, ત્યારે પણ શરીર વધારાની કેલરી બર્ન કરતું રહે છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે HIIT દરમિયાન બર્ન થયેલી કુલ કેલરીના લગભગ 6% થી 15% જેટલી વધારાની કેલરી માત્ર આફ્ટરબર્ન ઇફેક્ટ દ્વારા જ બર્ન થાય છે.
2. એનારોબિક (Anaerobic) ઊર્જા પ્રણાલીનો ઉપયોગ
આપણું શરીર ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવા માટે બે મુખ્ય સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે: એરોબિક (ઓક્સિજન સાથે) અને એનારોબિક (ઓક્સિજન વગર).
ધીમી અને લાંબી કસરત (જેમ કે 45 મિનિટ ચાલવું) એરોબિક સિસ્ટમ પર ચાલે છે, જે ધીમે-ધીમે ઊર્જા આપે છે. પરંતુ HIIT માં જ્યારે તમે 20-30 સેકન્ડ માટે પૂરી તાકાત લગાવો છો, ત્યારે શરીર એનારોબિક સિસ્ટમ ચાલુ કરી દે છે. એનારોબિક સિસ્ટમ અત્યંત ઝડપથી સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત ગ્લાયકોજન (કાર્બોહાઇડ્રેટ) ને તોડીને ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં પ્રતિ મિનિટ બર્ન થતી કેલરીની સંખ્યા એરોબિક કસરત કરતાં ઘણી વધારે હોય છે. ટૂંકમાં, HIIT તમારા શરીરના એન્જિનને ‘ટર્બો મોડ’ પર ચલાવે છે, જે ઓછા સમયમાં વધુ ઇંધણ (કેલરી) વાપરે છે.
3. ચરબી ઓગાળતા હોર્મોન્સનો સ્રાવ (Hormonal Response)
HIIT તમારા શરીરની હોર્મોનલ સિસ્ટમ પર ઊંડી અસર કરે છે. ઉચ્ચ તીવ્રતાની કસરત દરમિયાન શરીરમાં એડ્રેનાલિન (Adrenaline), નોરએડ્રેનાલિન (Noradrenaline) અને હ્યુમન ગ્રોથ હોર્મોન (HGH) નું સ્તર અચાનક વધી જાય છે.
- એડ્રેનાલિન અને નોરએડ્રેનાલિન: આ હોર્મોન્સ શરીરના ફેટ સેલ્સ (ચરબીના કોષો) ને સંકેત આપે છે કે તેઓ સંગ્રહિત ચરબીને તોડીને લોહીમાં મુક્ત કરે, જેથી તેનો ઊર્જા તરીકે ઉપયોગ થઈ શકે. આ પ્રક્રિયાને લિપોલિસિસ (Lipolysis) કહેવાય છે. ખાસ કરીને પેટની આસપાસની જિદ્દી ચરબી (Visceral Fat) ઓગાળવામાં આ હોર્મોન્સ ખૂબ અસરકારક સાબિત થાય છે.
- હ્યુમન ગ્રોથ હોર્મોન (HGH): અભ્યાસો દર્શાવે છે કે HIIT ના 24 કલાક પછી શરીરમાં HGH નું સ્તર 450% સુધી વધી શકે છે. HGH માત્ર ચરબી બર્ન કરવામાં જ મદદ નથી કરતું, પરંતુ તે વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયાને ધીમી પાડવામાં અને સ્નાયુઓને મજબૂત રાખવામાં પણ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.
4. સ્નાયુઓની જાળવણી અને બેઝલ મેટાબોલિક રેટ (BMR)
ઘણીવાર જે લોકો વજન ઘટાડવા માટે રોજ કલાકો સુધી દોડે છે (લાંબો કાર્ડિયો કરે છે), તેમના શરીરમાં ચરબીની સાથે-સાથે સ્નાયુઓ (Muscle Mass) પણ ઘટવા લાગે છે. જ્યારે સ્નાયુઓ ઘટે છે, ત્યારે શરીરનો બેઝલ મેટાબોલિક રેટ (BMR) — એટલે કે આરામની સ્થિતિમાં કેલરી બર્ન કરવાની ક્ષમતા — ધીમી પડી જાય છે.
બીજી તરફ, HIIT માં બર્પીઝ, સ્ક્વોટ જમ્પ્સ, પુશ-અપ્સ કે સ્પ્રિન્ટ્સ જેવી કસરતોમાં સ્નાયુઓ પર સારું દબાણ આવે છે. તેનાથી સ્નાયુઓ જળવાઈ રહે છે અને ઘણીવાર નવા સ્નાયુઓ પણ બને છે. સ્નાયુઓ એ ચરબી કરતાં વધુ સક્રિય પેશી છે; તમારા શરીરમાં જેટલા વધુ સ્નાયુઓ હશે, તમારું શરીર આખા દિવસ દરમિયાન એટલી જ વધુ કેલરી બર્ન કરશે.
5. માઇટોકોન્ડ્રિયા (Mitochondria) ની સંખ્યામાં વધારો
આપણા શરીરના દરેક કોષમાં ‘માઇટોકોન્ડ્રિયા’ નામના સૂક્ષ્મ અંગો હોય છે, જેને કોષનું ‘પાવરહાઉસ’ કહેવામાં આવે છે. તેમનું કામ ખોરાક અને ચરબીને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરવાનું છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોએ સાબિત કર્યું છે કે નિયમિત HIIT કરવાથી સ્નાયુઓના કોષોમાં માઇટોકોન્ડ્રિયાની સંખ્યા અને તેમની કાર્યક્ષમતા બંને ઝડપથી વધે છે. પરિણામે, તમારું શરીર લાંબા ગાળે એક કાર્યક્ષમ ‘ફેટ-બર્નિંગ મશીન’ બની જાય છે.
HIIT વિરુદ્ધ પરંપરાગત કાર્ડિયો (LISS): એક સરખામણી
તમને સ્પષ્ટ ખ્યાલ આવે તે માટે અહીં HIIT અને પરંપરાગત ધીમા કાર્ડિયો (LISS – Low-Intensity Steady State, જેમ કે જોગિંગ કે બ્રિસ્ક વોકિંગ) વચ્ચેની સરખામણી આપવામાં આવી છે:
| લક્ષણ / માપદંડ | HIIT (હાઇ-ઇન્ટેન્સિટી ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ) | LISS (પરંપરાગત ધીમો કાર્ડિયો) |
| જરૂરી સમય | 15 થી 25 મિનિટ | 45 થી 60 મિનિટ |
| પ્રતિ મિનિટ કેલરી બર્ન | ખૂબ વધારે (અંદાજે 12 થી 18 કેલરી/મિનિટ) | મધ્યમ (અંદાજે 6 થી 10 કેલરી/મિનિટ) |
| આફ્ટરબર્ન ઇફેક્ટ (EPOC) | ખૂબ ઊંચી (24 થી 48 કલાક સુધી) | નહિવત્ (કસરત પછી તરત અટકી જાય છે) |
| સ્નાયુઓ પર અસર | સ્નાયુઓ જાળવી રાખે છે અને મજબૂત બનાવે છે | અતિશય કરવાથી સ્નાયુઓ ઘટવાનું જોખમ રહે છે |
| સાંધાઓ પર દબાણ | વધુ (જો જમ્પિંગ કસરતો હોય તો) | ઓછું (ચાલવું, સ્વિમિંગ, સાયકલિંગ) |
| રિકવરીનો સમય | વધુ (24 થી 48 કલાક આરામ જરૂરી) | ઓછો (રોજ કરી શકાય છે) |
| કોના માટે શ્રેષ્ઠ? | જેમની પાસે સમય ઓછો છે અને ફિટનેસ બેઝ સારો છે | શરૂઆત કરનારાઓ, વૃદ્ધો અથવા સાંધાની તકલીફ ધરાવતા લોકો |
કેલરી બર્ન કરવા ઉપરાંત HIIT ના અન્ય અદભુત ફાયદા
HIIT માત્ર વજન ઘટાડવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. તેના અન્ય સ્વાસ્થ્ય લાભો પણ એટલા જ મહત્વના છે:
- હૃદય અને ફેફસાંની ક્ષમતા ($VO_2$ Max) માં વધારો: $VO_2$ Max એ માપ છે કે તમારું શરીર કસરત દરમિયાન કેટલો ઓક્સિજન વાપરી શકે છે. HIIT માત્ર 5 થી 8 અઠવાડિયામાં તમારા $VO_2$ Max માં નોંધપાત્ર સુધારો કરી શકે છે, જે લાંબા આયુષ્ય અને મજબૂત હૃદયની નિશાની છે.
- બ્લડ સુગર અને ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટીમાં સુધારો: HIIT દરમિયાન સ્નાયુઓ લોહીમાંથી ગ્લુકોઝને ખૂબ ઝડપથી શોષી લે છે. આનાથી ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ ઘટે છે, જે ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ ધરાવતા લોકો માટે અત્યંત ફાયદાકારક છે.
- બ્લડ પ્રેશરમાં ઘટાડો: નિયમિત અને સંતુલિત HIIT કરવાથી રક્તવાહિનીઓની લવચીકતા વધે છે, જેનાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર (ખાસ કરીને વધુ વજન ધરાવતા લોકોમાં) નિયંત્રણમાં રહે છે.
- કોઈ સાધનો કે જીમની જરૂર નથી: તમે તમારા ઘરના લિવિંગ રૂમમાં કોઈ પણ સાધન વગર માત્ર તમારા શરીરના વજન (Bodyweight) થી જ અસરકારક HIIT કરી શકો છો.
- માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને તણાવમાં રાહત: તીવ્ર કસરત દરમિયાન મગજમાં એન્ડોર્ફિન્સ (Feel-good hormones) મુક્ત થાય છે, જે તણાવ, ચિંતા અને થાકને દૂર કરીને મૂડને તાજગીભર્યો બનાવે છે.
ઘરે કરી શકાય તેવો 15 મિનિટનો પ્રેક્ટિકલ HIIT વર્કઆઉટ પ્લાન
જો તમે HIIT શરૂ કરવા માંગતા હોવ, તો અહીં એક સરળ અને અસરકારક 15 મિનિટનો પ્લાન આપ્યો છે, જેમાં કોઈ સાધનની જરૂર નથી.
તબક્કો 1: વોર્મ-અપ (3 મિનિટ)
સીધા જ તીવ્ર કસરત શરૂ ન કરવી, નહીં તો ઈજા થવાનું જોખમ રહે છે.
- 1 મિનિટ: જગ્યા પર ધીમું જોગિંગ (Jogging in place).
- 1 મિનિટ: હાથ અને ખભાના ગોળાકાર હલનચલન (Arm circles) અને કમરનું સ્ટ્રેચિંગ.
- 1 મિનિટ: સાદા સ્ક્વોટ્સ (Bodyweight Squats) ધીમી ગતિએ.
તબક્કો 2: મુખ્ય HIIT વર્કઆઉટ (9 મિનિટ)
નીચેની 3 કસરતોને એક પછી એક કરો. દરેક કસરત 30 સેકન્ડ પૂરી ઝડપે કરો અને ત્યારબાદ 30 સેકન્ડ આરામ કરો. આ 3 કસરતોનો એક રાઉન્ડ 3 મિનિટનો થશે. આવા કુલ 3 રાઉન્ડ કરો.
- જમ્પિંગ જેક્સ (Jumping Jacks): આખા શરીરના હૃદયના ધબકારા ઝડપથી વધારવા માટે ઉત્તમ.
- માઉન્ટેન ક્લાઇમ્બર્સ (Mountain Climbers): પુશ-અપ પોઝિશનમાં આવીને બંને ઘૂંટણને વારાફરતી છાતી તરફ ઝડપથી લાવો. આ પેટ (Core) અને ખભા માટે શ્રેષ્ઠ છે.
- સ્ક્વોટ જમ્પ્સ (Squat Jumps) અથવા હાઇ નીઝ (High Knees): સ્ક્વોટ કરીને ઉપર કૂદકો મારો. જો ઘૂંટણમાં તકલીફ હોય, તો કૂદકા વગર ઝડપી સ્ક્વોટ્સ કરી શકો છો.
(નોંધ: જો તમને 30 સેકન્ડ વધુ લાગે, તો શરૂઆતમાં 20 સેકન્ડ કસરત અને 40 સેકન્ડ આરામથી શરૂઆત કરો.)
તબક્કો 3: કૂલ-ડાઉન અને સ્ટ્રેચિંગ (3 મિનિટ)
કસરત પૂરી થયા પછી તરત જ બેસી ન જવું. ધીમે-ધીમે ચાલો, ઊંડા શ્વાસ લો અને પગ, પીઠ તથા હાથના સ્નાયુઓને હળવું સ્ટ્રેચિંગ આપો જેથી હૃદયના ધબકારા સામાન્ય થાય.
HIIT કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની સાવચેતીઓ અને ભૂલો
HIIT જેટલું અસરકારક છે, તેટલું જ તેમાં શિસ્ત અને સાવચેતીની જરૂર છે. ખોટી રીતે કરવાથી ફાયદાને બદલે નુકસાન થઈ શકે છે:
- રોજ HIIT ન કરો (ઓવરટ્રેનિંગથી બચો): ઘણા લોકો ઉત્સાહમાં આવીને રોજ HIIT કરવા લાગે છે. આ સૌથી મોટી ભૂલ છે. HIIT શરીર અને સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ પર ભારે તાણ નાખે છે. અઠવાડિયામાં માત્ર 2 થી 3 દિવસ HIIT પૂરતું છે. બે HIIT સેશન વચ્ચે ઓછામાં ઓછા 48 કલાકનો ગેપ રાખો જેથી સ્નાયુઓ રિકવર થઈ શકે. બાકીના દિવસોમાં તમે ચાલવું, યોગ અથવા વેઇટ ટ્રેનિંગ કરી શકો છો.
- ઝડપ કરતાં ‘ફોર્મ’ (Form) ને મહત્વ આપો: થાક લાગવા પર કસરત કરવાની સાચી રીત બગડી જતી હોય છે. ખોટા ફોર્મ સાથે ઝડપથી કસરત કરવાથી કમર કે ઘૂંટણમાં ઈજા થઈ શકે છે. જો ફોર્મ બગડે, તો ગતિ ધીમી કરો અથવા 10 સેકન્ડ વધુ આરામ લો.
- કોણે HIIT ટાળવું જોઈએ અથવા ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ? જે લોકોને હૃદયની ગંભીર બીમારી હોય, અનિયંત્રિત હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય, ઘૂંટણ કે કરોડરજ્જુની ઈજા હોય, અથવા જે મહિલાઓ ગર્ભવતી હોય, તેમણે HIIT શરૂ કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ અવશ્ય લેવી જોઈએ. સાંધાની તકલીફ ધરાવતા લોકો ‘લો-ઇમ્પેક્ટ HIIT’ (જેમ કે સાયકલિંગ કે સ્વિમિંગમાં ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ) પસંદ કરી શકે છે, જેમાં કૂદકા હોતા નથી.
- પોષણ અને પાણી (Hydration): HIIT દરમિયાન પરસેવો ખૂબ વળે છે અને ગ્લાયકોજન વપરાય છે. વર્કઆઉટના 45-60 મિનિટ પહેલા હળવો કાર્બોહાઇડ્રેટ (જેમ કે એક કેળું) ખાવાથી સારી ઊર્જા મળે છે. વર્કઆઉટ પછી સ્નાયુઓની રિકવરી માટે પૂરતું પાણી અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક (જેમ કે પનીર, દાળ, ઈંડા, દહીં કે પ્રોટીન શેક) લેવું જરૂરી છે.
હાઇ-ઇન્ટેન્સિટી ઇન્ટરવલ ટ્રેનિંગ (HIIT) એ સાબિત કરી દીધું છે કે ફિટનેસમાં માત્ર ‘સમય’ નહીં, પરંતુ ‘ગુણવત્તા અને તીવ્રતા’ વધુ મહત્વ ધરાવે છે. આફ્ટરબર્ન ઇફેક્ટ (EPOC), એનારોબિક ઊર્જાનો વપરાશ, ચરબી ઓગાળતા હોર્મોન્સનો સ્રાવ અને સ્નાયુઓની જાળવણી — આ બધા પરિબળો ભેગા થઈને HIIT ને ઓછા સમયમાં મહત્તમ પરિણામ આપતી કસરત બનાવે છે. જોકે, વજન ઘટાડવા માટે માત્ર કસરત પૂરતી નથી; HIIT ની સાથે સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિતતા જોડવામાં આવે, તો તમે અત્યંત ઓછા સમયમાં તમારા સ્વાસ્થ્ય અને ફિટનેસમાં અદભુત પરિવર્તન જોઈ શકશો. શરૂઆત ધીમેથી કરો, તમારા શરીરના સંકેતોને સાંભળો અને અઠવાડિયામાં બે-ત્રણ વખત આ ઊર્જાવાન વર્કઆઉટનો આનંદ માણો.
