થોડું વજન ઘટ્યા પછી વજન ઘટવાનું કેમ બંધ થઈ જાય છે અને તેને ફરી શરૂ કરવાની રીત.

વજન ઘટાડવું (Weight Loss) એ માત્ર ઓછું ખાવા કે વધુ કસરત કરવા પૂરતું નથી. તે શરીરના મેટાબોલિઝમ, હોર્મોન્સ, ખોરાકની આદતો, ઊંઘ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને જીવનશૈલી સાથે જોડાયેલી પ્રક્રિયા છે. ઘણા લોકો વજન ઘટાડવાની શરૂઆત કરે છે ત્યારે પ્રથમ થોડા અઠવાડિયામાં સારું પરિણામ જોવા મળે છે. શરૂઆતમાં 2 થી 4 કિલો જેટલું વજન ઘટી શકે છે, પરંતુ થોડા સમય પછી વજન ઘટવાનું ધીમું થઈ જાય છે અથવા સંપૂર્ણપણે અટકી જાય છે.

આ પરિસ્થિતિને Weight Loss Plateau (વેઇટ લોસ પ્લેટો) કહેવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિએ 85 કિલોથી વજન ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું અને થોડા મહિનામાં તેનું વજન 78 કિલો થઈ ગયું. શરૂઆતમાં વજન ઝડપથી ઘટ્યું, પરંતુ હવે યોગ્ય ડાયટ અને કસરત કરવા છતાં છેલ્લા 3-4 અઠવાડિયાથી વજનમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી. આવી સ્થિતિમાં ઘણા લોકો નિરાશ થઈને ડાયટ અને કસરત છોડી દે છે.

પરંતુ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. વજન ઘટવાનું અટકવું એ સામાન્ય બાબત છે. યોગ્ય આહાર, કસરત અને જીવનશૈલીમાં થોડા ફેરફાર કરીને ફરીથી વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકાય છે.

ચાલો જાણીએ કે વજન ઘટાડવાનું કેમ અટકી જાય છે અને તેને ફરી શરૂ કરવા માટે કયા ઉપાયો અસરકારક છે.

1. વજન ઘટાડવાનું અટકી જવું એટલે શું? (Weight Loss Plateau)

જ્યારે વ્યક્તિ નિયમિત ડાયટ અને કસરત કરતી હોવા છતાં કેટલાંક અઠવાડિયાં સુધી તેના શરીરના વજનમાં કોઈ ખાસ ઘટાડો થતો નથી, ત્યારે તેને વેઇટ લોસ પ્લેટો કહેવામાં આવે છે.

વજન ઘટાડવાની શરૂઆતમાં શરીરમાંથી વધારાનું પાણી અને ગ્લાયકોજન (Glycogen) ઘટે છે. તેથી શરૂઆતમાં વજન ઝડપથી ઓછું થાય છે.

પરંતુ જેમ જેમ વજન ઘટે છે તેમ તેમ શરીરને અગાઉ કરતાં ઓછી કેલરીની જરૂર પડે છે. શરીર નવી પરિસ્થિતિ પ્રમાણે પોતાને અનુકૂળ બનાવે છે. પરિણામે વજન ઘટાડવાની ઝડપ ધીમી થઈ જાય છે.

આનો અર્થ એ નથી કે તમારી મહેનત વ્યર્થ ગઈ છે. શરીરમાં થઈ રહેલા ફેરફારોને સમજવાની અને તમારી વેઇટ લોસ યોજના સુધારવાની આ યોગ્ય તક છે.

2. થોડું વજન ઘટ્યા પછી વજન ઘટવાનું કેમ બંધ થઈ જાય છે?

વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયા અટકી જવા પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે.

1. મેટાબોલિઝમ ધીમું થવું (Metabolic Adaptation)

મેટાબોલિઝમ એટલે શરીર ખોરાકમાંથી મળતી ઊર્જાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે તે પ્રક્રિયા. જ્યારે તમારું વજન ઘટે છે ત્યારે શરીરને દૈનિક કામકાજ માટે પહેલાં કરતાં ઓછી કેલરીની જરૂર પડે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જ્યારે તમારું વજન 90 કિલો હતું ત્યારે શરીર જેટલી કેલરી વાપરતું હતું, તેટલી જ કેલરી હવે 80 કિલો વજન પર વાપરતું નથી.

આથી પહેલાં જે ડાયટથી વજન ઘટતું હતું તે જ ડાયટથી હવે વજન ઘટવાનું ધીમું થઈ શકે છે.

2. શરીરની કેલરીની જરૂરિયાત ઘટવી

વજન ઓછું થતાં શરીરની કુલ ઊર્જાની જરૂરિયાત પણ ઘટે છે. જો તમે પહેલાં 2000 કેલરી લેતા હતા અને વજન ઘટ્યા પછી પણ એટલી જ કેલરી લેતા રહો છો, તો શક્ય છે કે હવે તમારું કેલરી ડેફિસિટ (Calorie Deficit) ઓછું થઈ ગયું હોય.

આથી વજન ઘટાડવા માટે આહારની માત્રા અને દૈનિક પ્રવૃત્તિનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.

3. સ્નાયુઓનું પ્રમાણ ઘટવું (Muscle Loss)

વજન ઘટાડવા માટે ખૂબ ઓછી કેલરી લેવી અથવા માત્ર કાર્ડિયો કસરત કરવી નુકસાનકારક બની શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં શરીરની ચરબીની સાથે સ્નાયુઓનું પ્રમાણ પણ ઘટી શકે છે. સ્નાયુઓ શરીરની ઊર્જા વપરાશની પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

તેથી વજન ઘટાડતી વખતે સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ અને પૂરતું પ્રોટીન લેવું જરૂરી છે.

4. ખોરાકની માત્રા ધીમે ધીમે વધી જવી

ઘણા લોકો શરૂઆતમાં ડાયટનું ખૂબ ધ્યાન રાખે છે, પરંતુ થોડા સમય પછી અજાણતાં ખોરાકની માત્રા વધારી દે છે.

જેમ કે ચામાં ખાંડ, નાસ્તામાં બિસ્કિટ, વધારે તેલવાળું શાક, બહારનું ખાવાનું અથવા વારંવાર નાની-નાની વસ્તુઓ ખાવાની આદત.

આ વધારાની કેલરીને કારણે વજન ઘટાડવાનું અટકી શકે છે.

5. ઊંઘની અછત અને તણાવ

પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી ભૂખ અને તૃપ્તિ સાથે સંકળાયેલા હોર્મોન્સ પર અસર થઈ શકે છે.

તણાવના કારણે કોર્ટિસોલ (Cortisol) હોર્મોનમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોમાં તેના કારણે ભૂખ વધે છે અને મીઠી અથવા વધારે કેલરીવાળી વસ્તુઓ ખાવાની ઇચ્છા થાય છે.

6. શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો

વજન ઘટાડવાની શરૂઆતમાં ઘણા લોકો નિયમિત ચાલે છે અને કસરત કરે છે. પરંતુ થોડા સમય પછી થાક, વ્યસ્તતા અથવા પ્રેરણાના અભાવે તેમની દૈનિક પ્રવૃત્તિ ઘટી જાય છે.

આથી શરીર દિવસ દરમિયાન ઓછી કેલરી વાપરે છે અને વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયા ધીમી થઈ શકે છે.

3. વજન ઘટાડવાનું ફરી શરૂ કરવા માટે 10 અસરકારક રીતો

1. તમારી કેલરીની જરૂરિયાત ફરીથી તપાસો

વજન ઘટ્યા પછી શરીરની કેલરીની જરૂરિયાત બદલાય છે. તેથી તમારી ઉંમર, ઊંચાઈ, વર્તમાન વજન અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ પ્રમાણે દૈનિક કેલરીની જરૂરિયાત ફરીથી નક્કી કરો.

ખૂબ ઓછી કેલરી લેવાને બદલે યોગ્ય અને સંતુલિત કેલરી ડેફિસિટ જાળવો. જરૂર પડે તો ડાયટિશિયનની સલાહ લો.

2. પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારો

વજન ઘટાડતી વખતે સ્નાયુઓનું રક્ષણ કરવા માટે પ્રોટીન ખૂબ જરૂરી છે.

તમારા રોજિંદા આહારમાં નીચેની વસ્તુઓ સામેલ કરો:

• મગ, મઠ, ચણા અને કઠોળ.
• દૂધ, દહીં અને પનીર.
• સોયાબીન અને ટોફુ.
• મગની દાળ અને અન્ય દાળ.
• બદામ અને બીજ મર્યાદિત પ્રમાણમાં.

દરેક મુખ્ય ભોજનમાં પ્રોટીનનો સારો સ્ત્રોત સામેલ કરવાનો પ્રયાસ કરો. પ્રોટીનની જરૂરિયાત વ્યક્તિની ઉંમર, વજન, પ્રવૃત્તિ અને આરોગ્ય પ્રમાણે બદલાય છે.

3. સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ શરૂ કરો

માત્ર ચાલવાથી કે દોડવાથી વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયા લાંબા સમય સુધી અસરકારક રહે તે જરૂરી નથી. સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ શરીરના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે.

અઠવાડિયામાં 2 થી 3 દિવસ નીચેની કસરતો કરી શકાય છે:

• સ્ક્વોટ્સ (Squats).
• વોલ પુશ-અપ્સ (Wall Push-ups).
• લંજિસ (Lunges).
• ગ્લૂટ બ્રિજ (Glute Bridge).
• હળવા ડમ્બેલ્સથી કસરત.
• રેઝિસ્ટન્સ બેન્ડ એક્સરસાઇઝ.

શરૂઆતમાં ઓછી તીવ્રતાથી કસરત કરો અને ધીમે ધીમે વધારો. યોગ્ય ટેકનિક માટે ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહ લઈ શકાય છે.

4. કાર્ડિયો કસરતમાં ફેરફાર કરો

જો તમે દરરોજ માત્ર 30 મિનિટ ચાલો છો, તો તમારી ક્ષમતા પ્રમાણે કાર્ડિયો પ્રવૃત્તિમાં વિવિધતા લાવો.

• ઝડપી ચાલવું (Brisk Walking).
• સાઇકલિંગ.
• સ્વિમિંગ.
• ડાન્સ અથવા ઝુમ્બા.
• સીડી ચઢવી.
• હળવી જોગિંગ.

અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 150 મિનિટ મધ્યમ તીવ્રતાની એરોબિક પ્રવૃત્તિ કરવાનો પ્રયાસ કરો. તમારી શારીરિક ક્ષમતા પ્રમાણે સમય અને તીવ્રતા નક્કી કરો.

5. રોજિંદા પગલાંની સંખ્યા વધારો

વજન ઘટાડવામાં માત્ર જિમની કસરત જ નહીં, પરંતુ આખા દિવસની હલનચલન પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

આ માટે:

• જમ્યા પછી 10-15 મિનિટ ચાલો.
• લિફ્ટના બદલે શક્ય હોય ત્યાં સીડીનો ઉપયોગ કરો.
• દર 30-60 મિનિટે ખુરશી પરથી ઊભા થાઓ.
• ફોન પર વાત કરતી વખતે ચાલો.
• નજીકના કામ માટે ચાલીને જાઓ.

તમારા વર્તમાન પગલાં કરતાં ધીમે ધીમે વધારો કરો. દરેક વ્યક્તિ માટે 10,000 પગલાં ફરજિયાત નથી.

6. પૂરતું પાણી પીવો

શરીરમાં પાણીની ઉણપ થવાથી થાક, કબજિયાત અને કસરત કરવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

દિવસ દરમિયાન નિયમિત પાણી પીવો. ઉનાળામાં, કસરત દરમિયાન અને વધુ પરસેવો થતો હોય ત્યારે પાણીની જરૂરિયાત વધી શકે છે.

ખાંડવાળા પીણાં, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ અને વધુ કેલરીવાળા જ્યુસના બદલે સાદા પાણીની પસંદગી કરો.

7. ઊંઘની ગુણવત્તા સુધારો

દરરોજ 7 થી 9 કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લેવાનો પ્રયાસ કરો.

• દરરોજ એક જ સમયે સૂવાની અને જાગવાની ટેવ રાખો.
• સૂતા પહેલાં મોબાઇલનો ઉપયોગ ઓછો કરો.
• રાત્રે ભારે ભોજન ટાળો.
• સૂવાના રૂમમાં શાંતિ અને અંધારું રાખો.

સારી ઊંઘ ભૂખનું નિયંત્રણ, ઊર્જા અને કસરત પછી શરીરની રિકવરીમાં મદદરૂપ બને છે.

8. ફાઇબરયુક્ત ખોરાક વધારો

ફાઇબરયુક્ત ખોરાક લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે.

તમારા આહારમાં સામેલ કરો:

• લીલા શાકભાજી.
• કાકડી, ગાજર અને ટામેટાં.
• સફરજન, પપૈયું અને જામફળ.
• ઓટ્સ અને આખા અનાજ.
• ચણા અને કઠોળ.

ફાઇબરનું પ્રમાણ ધીમે ધીમે વધારો અને તેની સાથે પૂરતું પાણી પીવો.

9. સ્ટ્રેસ મેનેજમેન્ટ કરો

માનસિક તણાવ વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયાને પરોક્ષ રીતે અસર કરી શકે છે.

તણાવ ઓછો કરવા માટે યોગ, ધ્યાન, પ્રાણાયામ, હળવું સંગીત અને પ્રકૃતિમાં ચાલવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ કરો.

દરરોજ 10-15 મિનિટ પોતાના માટે સમય કાઢવો પણ ઉપયોગી બની શકે છે.

10. તમારી પ્રગતિનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન કરો

દરરોજ વજન માપવાથી નિરાશા થઈ શકે છે, કારણ કે શરીરમાં પાણી, મીઠું, હોર્મોનલ ફેરફાર અને પાચનને કારણે વજનમાં રોજ ફેરફાર થતો રહે છે.

અઠવાડિયામાં 1 થી 3 વખત સમાન પરિસ્થિતિમાં વજન માપો અને સાપ્તાહિક સરેરાશની સરખામણી કરો.

વજન ઉપરાંત કમરનો ઘેરાવો, કપડાંની ફિટિંગ, શરીરની તાકાત અને કસરત કરવાની ક્ષમતામાં થતા ફેરફારો પણ નોંધો.

4. વજન ઘટાડવા માટે એક સરળ ગુજરાતી ડાયટ પ્લાન

વજન ઘટાડવા માટે મોંઘા ફૂડ સપ્લિમેન્ટ કે ખાસ ડાયટની જરૂર નથી. ઘરનું સંતુલિત ગુજરાતી ભોજન પણ મદદરૂપ બની શકે છે.

સમય	ખોરાકના વિકલ્પો
સવારે ઊઠીને	એક ગ્લાસ પાણી
નાસ્તો	વેજિટેબલ પૌંઆ, ઉપમા અથવા મગના ચીલા
મધ્ય સવાર	એક ફળ
બપોરનું ભોજન	2 રોટલી, દાળ, શાક, સલાડ અને દહીં
સાંજનો નાસ્તો	શેકેલા ચણા અથવા મખાણા
રાત્રિભોજન	હળવું શાક, રોટલી અને દાળ
સૂતા પહેલાં	જરૂરિયાત મુજબ સાદું દૂધ

આ માત્ર સામાન્ય ઉદાહરણ છે. ભોજનની માત્રા, કેલરી અને પોષક તત્ત્વો વ્યક્તિના વજન, ઊંચાઈ, ઉંમર, પ્રવૃત્તિ અને આરોગ્ય પ્રમાણે નક્કી કરવા જોઈએ.

5. વજન ઘટાડતી વખતે કઈ ભૂલો ટાળવી જોઈએ?

વજન ઝડપથી ઘટાડવાની ઇચ્છામાં ઘણા લોકો એવી ભૂલો કરે છે જે લાંબા ગાળે નુકસાનકારક બની શકે છે.

• ભોજન સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવું.
• દિવસમાં માત્ર એક જ વખત ખાવું.
• લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવું.
• ડૉક્ટરની સલાહ વગર ફેટ બર્નર અથવા વજન ઘટાડવાની દવાઓ લેવી.
• દરરોજ એકસરખી કસરત કરવી.
• જરૂરિયાત કરતાં વધારે કસરત કરીને શરીરને થકવી નાખવું.
• કાર્બોહાઇડ્રેટ અને ચરબી સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવી.
• એકાદ દિવસ વજન વધે તો ડાયટ છોડી દેવી.

યાદ રાખો, વજન ઘટાડવાનો હેતુ માત્ર વજનના કાંટા પર આંકડો ઓછો કરવાનો નથી, પરંતુ શરીરની ચરબી ઘટાડીને સ્નાયુઓની તાકાત અને સમગ્ર આરોગ્ય જાળવવાનો છે.

6. વજન ઘટતું ન હોય તો ફિઝિયોથેરાપીની શું ભૂમિકા છે?

વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયામાં ફિઝિયોથેરાપી પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ખાસ કરીને વધારે વજન ધરાવતા લોકોમાં ઘૂંટણનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો, સાંધામાં જકડાઈ જવું અને ચાલવામાં તકલીફ જેવી સમસ્યાઓ જોવા મળે છે.

ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ વ્યક્તિની શારીરિક ક્ષમતા અને તકલીફ પ્રમાણે સુરક્ષિત કસરતનો કાર્યક્રમ તૈયાર કરી શકે છે.

ફિઝિયોથેરાપીના મુખ્ય ફાયદા:

1. વ્યક્તિગત કસરત કાર્યક્રમ: ઉંમર, વજન અને શારીરિક ક્ષમતા પ્રમાણે કસરતો પસંદ કરવામાં મદદ મળે છે.
2. સ્નાયુઓની મજબૂતી: સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ દ્વારા સ્નાયુઓની તાકાત વધે છે.
3. સાંધાઓની ગતિશીલતા: ઘૂંટણ, કમર અને હિપની મુવમેન્ટ સુધારવામાં મદદ મળે છે.
4. સ્ટેમિના વધારવો: ધીમે ધીમે કાર્ડિયો ક્ષમતા અને સહનશક્તિ વધારી શકાય છે.
5. દુખાવાનું સંચાલન: દુખાવાને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય કસરતો પસંદ કરી શકાય છે.
6. પોસ્ચર સુધારવું: યોગ્ય બોડી મિકેનિક્સ અને મુવમેન્ટ પેટર્ન શીખી શકાય છે.

જો વજન વધારે હોવાને કારણે ચાલવું કે દોડવું મુશ્કેલ હોય તો પાણીમાં કસરત, સ્ટેશનરી સાઇકલ, ખુરશી પર બેઠા બેઠા કસરત અને હળવી સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગથી શરૂઆત કરી શકાય છે.

7. વજન ઘટાડવાનું અટકી જાય તો ક્યારે નિષ્ણાતની સલાહ લેવી?

જો યોગ્ય ડાયટ અને નિયમિત કસરત છતાં 6 થી 8 અઠવાડિયાં સુધી વજનમાં કોઈ ફેરફાર ન થાય, તો નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.

ખાસ કરીને નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં ડૉક્ટરની સલાહ લો:

• સતત થાક અને નબળાઈ અનુભવવી.
• વાળ વધારે ખરવા.
• માસિક ધર્મમાં અનિયમિતતા.
• અચાનક વજન વધવું.
• અસામાન્ય રીતે વધારે ભૂખ લાગવી.
• પૂરતી ઊંઘ છતાં થાક લાગવો.

થાઇરોઇડની સમસ્યા, PCOS, કેટલીક દવાઓ, હોર્મોનલ ફેરફારો અને અન્ય આરોગ્ય સંબંધિત પરિબળો વજનને અસર કરી શકે છે. જરૂરિયાત મુજબ ડૉક્ટર તપાસ કરાવી શકે છે.

8. વજન ઘટાડવા માટે ધીરજ રાખવી કેમ જરૂરી છે?

વજન ઘટાડવું એ થોડા દિવસોનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ જીવનશૈલીમાં લાંબા ગાળાનો સકારાત્મક બદલાવ છે.

જો તમે 3 મહિનામાં 5 થી 6 કિલો વજન ઘટાડ્યું હોય અને હવે થોડા અઠવાડિયાંથી વજન સ્થિર છે, તો નિરાશ થવાને બદલે તમારી પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરો.

શરીરને નવી જીવનશૈલી સાથે અનુકૂળ થવા માટે સમય આપો. નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપો.

યાદ રાખો કે દરેક વ્યક્તિનું શરીર અલગ હોય છે. તેથી અન્ય વ્યક્તિ સાથે તમારી વજન ઘટાડવાની સરખામણી કરવી યોગ્ય નથી.

નિષ્કર્ષ (Conclusion)

થોડું વજન ઘટ્યા પછી વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયા અટકી જવી એ સામાન્ય બાબત છે. મેટાબોલિઝમમાં ફેરફાર, કેલરીની જરૂરિયાત ઘટવી, સ્નાયુઓનું પ્રમાણ ઓછું થવું, ઊંઘની અછત અને શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો આનાં મુખ્ય કારણો હોઈ શકે છે.

વજન ઘટાડવાનું ફરી શરૂ કરવા માટે સંતુલિત આહાર, પૂરતું પ્રોટીન, સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ, કાર્ડિયો કસરત, દૈનિક ચાલવાની ટેવ અને સારી ઊંઘ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

સમર્પણ વેઇટ લોસ ક્લિનિક (Samarpan Weight Loss) ખાતે પણ વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયામાં યોગ્ય આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીનું મહત્વ સમજવું જરૂરી છે.

વજન ઘટાડવામાં ઉતાવળ ન કરો. નાની-નાની સારી આદતો લાંબા ગાળે મોટા પરિણામો આપી શકે છે. તમારું લક્ષ્ય માત્ર વજન ઘટાડવાનું નહીં, પરંતુ સ્વસ્થ, સક્રિય અને તંદુરસ્ત જીવન જીવવાનું હોવું જોઈએ.

નોંધ: આ લેખ સામાન્ય આરોગ્ય અને વજન વ્યવસ્થાપન અંગેની શૈક્ષણિક માહિતી માટે છે. વ્યક્તિગત ડાયટ અને કસરત કાર્યક્રમ માટે યોગ્ય ડાયટિશિયન, ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અથવા ડૉક્ટરની સલાહ લો.