ટ્રાવેલિંગ (મુસાફરી) દરમિયાન જંક ફૂડ ખાવાથી બચવાના ઘરેલુ નાસ્તા
મુસાફરી કરવી લગભગ દરેકને ગમે છે. પછી ભલે તે ઓફિસના કામ માટે હોય, પરિવાર સાથે વેકેશન માટે હોય કે મિત્રો સાથે રોડ ટ્રિપ માટે – મુસાફરી દરમિયાન બહારનું ખાવાનું સૌથી મોટું આકર્ષણ બની જાય છે. બસ સ્ટેન્ડ, રેલવે સ્ટેશન, એરપોર્ટ અથવા હાઇવે પર મળતા સમોસા, કચોરી, ચિપ્સ, બર્ગર, પિઝા, ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ, કોલ્ડ ડ્રિંક્સ અને અન્ય જંક ફૂડ સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવાથી ઘણા લોકો તે જ ખાવાનું પસંદ કરે છે.
પરંતુ આવી આદત માત્ર વધારાની કેલરી જ નથી આપતી, પરંતુ શરીરને જરૂરી પોષણથી પણ વંચિત રાખે છે. વધુ તેલ, મીઠું, ખાંડ અને પ્રોસેસ્ડ સામગ્રી ધરાવતા જંક ફૂડથી વજન વધે છે, પાચન બગડે છે, થાક લાગે છે અને લાંબા ગાળે ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયરોગ જેવા જોખમો પણ વધી શકે છે.
આ સમસ્યાનો સૌથી સરળ અને અસરકારક ઉપાય છે – ઘરેથી હેલ્ધી નાસ્તો તૈયાર કરીને સાથે લઈ જવો. ઘરેલુ નાસ્તા માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નથી, પરંતુ પોષણથી ભરપૂર, સુરક્ષિત અને ખર્ચમાં પણ સસ્તા હોય છે.
આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે મુસાફરી દરમિયાન કયા ઘરેલુ નાસ્તા સાથે રાખવા, તેને કેવી રીતે પેક કરવા, કેટલા પ્રમાણમાં ખાવા અને કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું.
મુસાફરી દરમિયાન જંક ફૂડ ખાવાની ઈચ્છા કેમ થાય છે?
મુસાફરી દરમિયાન અનેક કારણોસર લોકો જંક ફૂડ તરફ આકર્ષાય છે.
- લાંબી મુસાફરીને કારણે ભૂખ વધારે લાગે છે.
- સ્ટેશન અને હાઇવે પર હેલ્ધી વિકલ્પ ઓછા મળે છે.
- સમયની અછતને કારણે સરળતાથી મળતું ખાવાનું પસંદ કરવામાં આવે છે.
- બાળકો અને યુવાનોને પેકેટ ફૂડ વધારે આકર્ષે છે.
- થાક અને કંટાળાને કારણે મીઠું અથવા તળેલું ખાવાની ઈચ્છા થાય છે.
જો પહેલેથી તૈયારી કરવામાં આવે તો આ સમસ્યાથી સરળતાથી બચી શકાય છે.
ઘરેથી નાસ્તો લઈને જવાના ફાયદા
ઘરેલુ નાસ્તા ઘણા રીતે ફાયદાકારક છે.
1. પોષણથી ભરપૂર
ઘરે બનાવેલા નાસ્તામાં તેલ, મીઠું અને ખાંડનું પ્રમાણ નિયંત્રિત રાખી શકાય છે.
2. પૈસાની બચત
એરપોર્ટ અથવા હાઇવે પર મળતું ખાવાનું સામાન્ય રીતે મોંઘું હોય છે. ઘરેથી બનાવેલો નાસ્તો ઘણી ઓછી કિંમતમાં તૈયાર થઈ જાય છે.
3. ફૂડ પોઇઝનિંગનું જોખમ ઓછું
ઘરે સ્વચ્છ રીતે બનાવેલા ખોરાકમાં બહારના અસ્વચ્છ ખોરાક કરતાં ઓછું જોખમ રહે છે.
4. લાંબા સમય સુધી ઊર્જા આપે
પ્રોટીન અને ફાઇબરવાળા નાસ્તા લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખે છે.
5. વજન નિયંત્રણમાં મદદ
જંક ફૂડ ટાળવાથી અનાવશ્યક કેલરીથી બચી શકાય છે.
મુસાફરી માટે શ્રેષ્ઠ ઘરેલુ નાસ્તા
1. ડ્રાય ફ્રૂટ્સ
બદામ, અખરોટ, કાજુ, પિસ્તા, કિસમિસ અને અંજીર ઉત્તમ વિકલ્પ છે.
ફાયદા:
- પ્રોટીન
- હેલ્ધી ફેટ
- ઓમેગા-3
- લાંબા સમય સુધી ઊર્જા
દર વખતે એક નાની મુઠ્ઠી પૂરતી છે.
2. રોસ્ટેડ ચણા
શેકેલા ચણા સૌથી સસ્તા અને હેલ્ધી નાસ્તામાંથી એક છે.
તેમાં હોય છે:
- વધુ પ્રોટીન
- ફાઇબર
- ઓછી ચરબી
- પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે
3. મખાણા (ફોક્સ નટ્સ)
હળવા ઘીમાં અથવા ડ્રાય રોસ્ટ કરીને મરી, જીરું અને થોડું મીઠું ઉમેરી શકાય.
મખાણા:
- ઓછી કેલરી
- કેલ્શિયમથી ભરપૂર
- સરળતાથી પચી જાય છે.
4. ઘરનું ખાખરા
ઘઉં, જ્વાર, બાજરી અથવા મલ્ટિગ્રેન ખાખરા મુસાફરી માટે ઉત્તમ વિકલ્પ છે.
તેને સાથે રાખી શકાય:
- શીંગદાણા ચટણી
- હમસ
- સૂકી લસણ ચટણી
5. થેપલા
ગુજરાતીઓ માટે સૌથી લોકપ્રિય મુસાફરી નાસ્તો.
મેથીના થેપલા લાંબા સમય સુધી બગડતા નથી.
સાથે લઈ શકાય:
- અથાણું
- સૂકી ચટણી
- દહીં (ટૂંકી મુસાફરીમાં)
6. ઓટ્સ અને નટ્સ લાડુ
ઘરે બનાવેલા ઓટ્સ, ખજૂર અને ડ્રાય ફ્રૂટ્સના લાડુ શુગર વગર પણ બનાવી શકાય છે.
આ લાડુ:
- ઊર્જા આપે
- મીઠાઈની ઈચ્છા ઘટાડે
- બાળકોને પણ ગમે
7. એનર્જી બાર
ઘરે બનાવેલા એનર્જી બારમાં નીચેની વસ્તુઓ ઉમેરી શકાય.
- ઓટ્સ
- ખજૂર
- કોળાના બીજ
- સૂર્યમુખીના બીજ
- તલ
- બદામ
8. શીંગદાણા
રોસ્ટેડ શીંગદાણા ઉત્તમ પ્રોટીન અને હેલ્ધી ફેટનો સ્ત્રોત છે.
થોડા પ્રમાણમાં ખાવા.
9. પોપકોર્ન
ઘરે ઓછા તેલમાં બનાવેલા પોપકોર્ન ચિપ્સ કરતાં ઘણાં સારા છે.
10. તાજા ફળ
જો ટૂંકી મુસાફરી હોય તો સાથે લઈ શકાય.
- સફરજન
- નારંગી
- દ્રાક્ષ
- પેરુ
- કેળું
આ ફળો સરળતાથી લઈ જઈ શકાય છે.
11. કાકડી અને ગાજરના સ્ટિક્સ
એરટાઈટ ડબ્બામાં રાખીને લઈ જઈ શકાય.
સાથે લીંબુ અને કાળા મરીનો સ્વાદ ઉમેરો.
12. સ્પ્રાઉટ્સ સલાડ
ટૂંકી મુસાફરી માટે અંકુરિત મગ અથવા ચણાનું સલાડ ઉત્તમ વિકલ્પ છે.
13. ભાખરી
બાજરી, જ્વાર અથવા ઘઉંની સૂકી ભાખરી લાંબા સમય સુધી સારી રહે છે.
14. ચણા જોર ગરમ (ઘરેલું)
ઘરે ઓછા તેલમાં બનાવેલું ચણા જોર ગરમ પેકેટ નાસ્તા કરતાં વધુ હેલ્ધી છે.
15. સૂકા ફળના ચિપ્સ
સૂકવેલા સફરજન, કેળા અથવા સ્ટ્રોબેરીના ચિપ્સ પણ સારો વિકલ્પ બની શકે છે.
મુસાફરી દરમિયાન શું પીવું?
માત્ર નાસ્તો જ નહીં, પીણાં પણ મહત્વના છે.
સાથે રાખો:
- સાદું પાણી
- લીંબુ પાણી
- છાશ (ટૂંકી મુસાફરી)
- નાળિયેર પાણી (મળે તો)
- શુગર વગરની ગ્રીન ટી
ટાળો:
- કોલ્ડ ડ્રિંક્સ
- એનર્જી ડ્રિંક્સ
- વધુ ખાંડવાળા જ્યુસ
- મિલ્કશેક
બાળકો માટે હેલ્ધી મુસાફરી નાસ્તા
બાળકો માટે લઈ જઈ શકાય.
- મિની થેપલા
- ડ્રાય ફ્રૂટ્સ
- કેળું
- સફરજન
- મખાણા
- ઘરેલું લાડુ
- પીનટ બટર સેન્ડવિચ
- મલ્ટિગ્રેન બિસ્કિટ
લાંબી મુસાફરી માટે ખાસ તૈયારી
જો મુસાફરી 6 થી 10 કલાકથી વધુ હોય તો નાસ્તાનું યોગ્ય આયોજન કરો.
સાથે રાખો:
- બે પ્રકારના ફળ
- ડ્રાય ફ્રૂટ્સ
- મખાણા
- થેપલા
- ખાખરા
- પૂરતું પાણી
- સ્ટીલ અથવા BPA-ફ્રી બોટલ
નાસ્તા પેક કરવાની યોગ્ય રીત
સાચી પેકિંગ પણ એટલી જ જરૂરી છે.
- એરટાઈટ ડબ્બાનો ઉપયોગ કરો.
- નાના ભાગમાં પેક કરો.
- ભીના અને સૂકા નાસ્તા અલગ રાખો.
- જરૂર હોય તો આઈસ જેલ પેક વાપરો.
- સ્ટીલ અથવા ફૂડ-ગ્રેડ કન્ટેનર પસંદ કરો.
મુસાફરી દરમિયાન ખાવાનો યોગ્ય સમય
વારંવાર થોડું થોડું ખાવું વધુ સારું રહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
- મુસાફરી શરૂ કરતાં પહેલાં હેલ્ધી નાસ્તો કરો.
- દર 2 થી 3 કલાકે થોડું ખાઓ.
- પૂરતું પાણી પીતા રહો.
- ખૂબ ભૂખ્યા થયા પછી જ ખાવાની રાહ ન જુઓ.
કયા નાસ્તાથી બચવું?
નીચેના નાસ્તા શક્ય હોય ત્યાં સુધી ટાળો.
- ચિપ્સ
- નમકીન
- સમોસા
- કચોરી
- બર્ગર
- પિઝા
- ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ
- પેસ્ટ્રી
- કેક
- ચોકલેટ
- કોલ્ડ ડ્રિંક્સ
- વધુ ખાંડવાળા બિસ્કિટ
મુસાફરી દરમિયાન હેલ્ધી ખાવાની વધારાની ટીપ્સ
- મુસાફરી પહેલાં સારો નાસ્તો અથવા ભોજન લો.
- પૂરતી ઊંઘ લો જેથી અનાવશ્યક ખાવાની ઈચ્છા ઓછી થાય.
- પાણીની બોટલ હંમેશા સાથે રાખો.
- દરેક વખતે પેકેટ ફૂડ ખરીદવાની જગ્યાએ પહેલેથી આયોજન કરો.
- લેબલ વાંચીને જ પેકેટ ફૂડ ખરીદો.
- પ્રોટીનવાળા નાસ્તાને પ્રાથમિકતા આપો.
- વધુ મીઠું અને ખાંડથી દૂર રહો.
- નાના ભાગમાં ખાવાની ટેવ રાખો.
- શક્ય હોય ત્યાં સુધી તાજું ખોરાક પસંદ કરો.
સામાન્ય ભૂલો
ઘણા લોકો મુસાફરી દરમિયાન નીચેની ભૂલો કરે છે.
- ખાલી પેટ મુસાફરી શરૂ કરવી.
- માત્ર ચિપ્સ અને બિસ્કિટ પર આધાર રાખવો.
- પૂરતું પાણી ન પીવું.
- સતત મીઠાઈ અથવા ચોકલેટ ખાવી.
- ભૂખ કરતાં વધુ ખાઈ લેવું.
- એક સાથે ખૂબ ભારે ભોજન કરી લેવું.
આ ભૂલો ટાળવાથી મુસાફરી વધુ આરામદાયક બની શકે છે.
નિષ્કર્ષ
મુસાફરીનો આનંદ માણવા માટે સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈ સમાધાન કરવાની જરૂર નથી. થોડું આયોજન અને ઘરેથી તૈયાર કરેલા પૌષ્ટિક નાસ્તા તમને જંક ફૂડથી દૂર રાખવામાં મોટી મદદ કરી શકે છે. ડ્રાય ફ્રૂટ્સ, રોસ્ટેડ ચણા, મખાણા, થેપલા, ખાખરા, તાજા ફળ, ઓટ્સ લાડુ અને અન્ય ઘરેલુ વિકલ્પો માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નથી, પરંતુ શરીરને લાંબા સમય સુધી ઊર્જા, પ્રોટીન, ફાઇબર અને જરૂરી પોષક તત્વો પણ પૂરા પાડે છે.
આગામી વખત જ્યારે તમે મુસાફરી પર નીકળો ત્યારે માત્ર કપડાં અને જરૂરી સામાન જ નહીં, પરંતુ સ્વાસ્થ્યનું પણ પેકિંગ કરો. યોગ્ય આયોજન સાથે તમે બહારના જંક ફૂડથી બચી શકશો, વજન નિયંત્રણમાં રાખી શકશો અને સમગ્ર પ્રવાસ દરમિયાન તંદુરસ્ત, તાજગીભર્યા અને ઊર્જાવાન રહી શકશો.
