મેટાબોલિઝમ (પાચનશક્તિ) ઝડપી બનાવવાના 5 કુદરતી રસ્તા
આજના સમયમાં ઘણા લોકો વજન ઘટાડવા, શરીરને સ્વસ્થ રાખવા અને દિવસભર ઊર્જાવાન રહેવા માટે મેટાબોલિઝમ સુધારવા માંગે છે. ઘણી વખત એવું માનવામાં આવે છે કે મેટાબોલિઝમ ધીમું હોવાથી જ વજન વધે છે અથવા ઝડપથી વજન ઘટાડવા માટે મેટાબોલિઝમને ખૂબ ઝડપી બનાવવું જરૂરી છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા થોડી અલગ છે. શરીરનું મેટાબોલિઝમ અનેક પરિબળો પર આધારિત છે, જેમાં ઉંમર, શરીરની રચના, સ્નાયુઓનું પ્રમાણ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, ઊંઘ અને હોર્મોનનું સંતુલન સામેલ છે.
યોગ્ય આહાર, નિયમિત કસરત અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવીને શરીરની ઊર્જા વાપરવાની પ્રક્રિયાને ટેકો આપી શકાય છે. આ માટે મોંઘાં સપ્લિમેન્ટ્સ, ભૂખ્યા રહેવું કે કડક ડાયટ કરવાની જરૂર નથી.
આ લેખમાં આપણે મેટાબોલિઝમ શું છે, તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે અને તેને સ્વસ્થ રાખવાના પાંચ કુદરતી રસ્તાઓ વિશે વિગતવાર જાણીશું.
મેટાબોલિઝમ એટલે શું?
મેટાબોલિઝમ એટલે શરીરમાં થતી એવી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો સમૂહ, જેના દ્વારા ખોરાકમાંથી મળતાં પોષક તત્ત્વોનું ઊર્જામાં રૂપાંતર થાય છે અને શરીર પોતાનાં જરૂરી કાર્યો કરે છે. શ્વાસ લેવો, હૃદયનું ધબકવું, શરીરનું તાપમાન જાળવવું, કોષોનું સમારકામ કરવું અને સ્નાયુઓને કાર્યરત રાખવા જેવી પ્રક્રિયાઓ માટે શરીર ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે.
મેટાબોલિઝમના મુખ્ય બે ભાગ છે:
- કેટાબોલિઝમ (Catabolism): ખોરાક અને અન્ય પદાર્થોને તોડીને ઊર્જા મેળવવાની પ્રક્રિયા.
- એનાબોલિઝમ (Anabolism): શરીરમાં નવા કોષો, સ્નાયુઓ અને અન્ય પેશીઓના નિર્માણ તથા સમારકામની પ્રક્રિયા.
મેટાબોલિઝમનો એક મહત્ત્વનો ભાગ બેઝલ મેટાબોલિક રેટ (BMR) છે. તે શરીર આરામની સ્થિતિમાં શ્વાસ, રક્તપ્રવાહ અને શરીરના અન્ય મૂળભૂત કાર્યો માટે વાપરે છે તે ઊર્જાનો અંદાજ દર્શાવે છે.
મહત્ત્વની વાત: મેટાબોલિઝમ અને પાચનશક્તિ એકસરખાં નથી. પાચનશક્તિ ખોરાકને પચાવવાની પ્રક્રિયા છે, જ્યારે મેટાબોલિઝમમાં શરીરમાં ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવાની અને તેનો ઉપયોગ કરવાની ઘણી બધી પ્રક્રિયાઓ સામેલ છે.
મેટાબોલિઝમ ધીમું થવાનાં સંભવિત કારણો
દરેક વ્યક્તિનું મેટાબોલિઝમ અલગ હોય છે. નીચેના પરિબળો તેની ઊર્જાની જરૂરિયાત અને શરીરની કાર્યપદ્ધતિને અસર કરી શકે છે.
- ઉંમર વધવાની સાથે સ્નાયુઓનું પ્રમાણ ઘટવું.
- લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવું અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછી હોવી.
- અપૂરતી ઊંઘ અને અનિયમિત દિનચર્યા.
- ખૂબ ઓછો ખોરાક લેવો અથવા વારંવાર કડક ડાયટ કરવી.
- થાઇરોઇડ હોર્મોનની સમસ્યા જેવી કેટલીક તબીબી સ્થિતિઓ.
- શરીરમાં સ્નાયુઓની સરખામણીએ ચરબીનું પ્રમાણ વધારે હોવું.
વજન વધવાનું એકમાત્ર કારણ ધીમું મેટાબોલિઝમ નથી. આહાર, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, દવાઓ, ઊંઘ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત પરિબળો પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
મેટાબોલિઝમ ઝડપી બનાવવાના 5 કુદરતી રસ્તા
1. પ્રોટીનયુક્ત અને સંતુલિત આહાર લો
મેટાબોલિઝમને સ્વસ્થ રાખવા માટે યોગ્ય પોષણ ખૂબ જ જરૂરી છે. ખાસ કરીને પ્રોટીન શરીરના સ્નાયુઓના નિર્માણ અને સમારકામમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. પ્રોટીનનું પાચન કરવા માટે શરીરને કાર્બોહાઇડ્રેટ અને ચરબીની સરખામણીએ પ્રમાણમાં વધુ ઊર્જાની જરૂર પડે છે. આને ફૂડનો થર્મિક ઇફેક્ટ (Thermic Effect of Food) કહેવામાં આવે છે.
જોકે, માત્ર પ્રોટીન ખાવાથી મેટાબોલિઝમમાં મોટો વધારો થતો નથી. તેનો મુખ્ય ફાયદો સ્નાયુઓને જાળવવામાં, ભૂખને નિયંત્રિત કરવામાં અને વજન ઘટાડતી વખતે સ્નાયુઓનું નુકસાન ઓછું કરવામાં છે.
પ્રોટીનના સારા કુદરતી સ્ત્રોત:
- મગ, મઠ, ચણા અને અન્ય કઠોળ.
- દાળ, રાજમા અને ચોળા.
- દૂધ, દહીં અને પનીર.
- સોયાબીન અને ટોફુ.
- બદામ, મગફળી અને બીજ.
- ઈંડાં, માછલી અને અન્ય પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક, જો તમે ખાતા હોવ.
ગુજરાતી ભોજનમાં રોટલી, દાળ, શાક, દહીં અને સલાડનો સમાવેશ કરીને સંતુલિત ભોજન તૈયાર કરી શકાય છે. જરૂરિયાત મુજબ તેમાં મગ, ચણા, પનીર અથવા અન્ય પ્રોટીનયુક્ત વિકલ્પો ઉમેરો.
વ્યવહારુ સૂચન: દરેક મુખ્ય ભોજનમાં પ્રોટીનનો કોઈ એક સારો સ્ત્રોત રાખવાનો પ્રયાસ કરો. માત્ર સલાડ અથવા ફળ ખાઈને ભોજન પૂરું કરવાથી જરૂરી પોષક તત્ત્વો પૂરતા પ્રમાણમાં ન મળી શકે.
સાથે જ આખા અનાજ, શાકભાજી, ફળો અને સ્વસ્થ ચરબીનો પણ સમાવેશ કરો. લાંબા સમય સુધી ખૂબ ઓછી કેલરી લેવાથી સ્નાયુઓ ઘટી શકે છે અને શરીરની ઊર્જાની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
2. નિયમિત કસરત કરો અને સ્નાયુઓ મજબૂત બનાવો
મેટાબોલિઝમને ટેકો આપવાનો સૌથી ઉપયોગી રસ્તો નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ છે. ખાસ કરીને સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવતી કસરતો શરીરની રચના અને લાંબા ગાળાના વજન નિયંત્રણમાં મદદરૂપ થાય છે.
સ્નાયુઓ આરામની સ્થિતિમાં પણ ઊર્જા વાપરે છે. જોકે, સ્નાયુઓ વધવાથી આરામની સ્થિતિમાં કેલરી વપરાશમાં થતો વધારો સામાન્ય રીતે મર્યાદિત હોય છે. તેથી માત્ર વેઇટ ટ્રેનિંગથી મેટાબોલિઝમ ખૂબ જ ઝડપી થઈ જશે એવી અપેક્ષા રાખવી યોગ્ય નથી.
મેટાબોલિઝમને ટેકો આપતી કસરતો:
- વૉકિંગ: રોજિંદા ચાલવાથી કુલ શારીરિક પ્રવૃત્તિ વધે છે.
- સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ: હળવા ડમ્બેલ્સ, રેઝિસ્ટન્સ બેન્ડ અથવા શરીરના વજનથી કસરત કરો.
- સ્ક્વોટ્સ: યોગ્ય ટેકનિક સાથે જાંઘ અને હિપના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે.
- વોલ પુશ-અપ્સ: શરૂઆત કરનારાઓ માટે શરીરના ઉપરના ભાગની કસરતનો સરળ વિકલ્પ છે.
- સાયકલિંગ: હૃદય અને ફેફસાંની કાર્યક્ષમતા સુધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.
વયસ્કો માટે સામાન્ય માર્ગદર્શિકા મુજબ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછી 150 મિનિટ મધ્યમ તીવ્રતાની એરોબિક પ્રવૃત્તિ અને બે કે તેથી વધુ દિવસ સ્નાયુ મજબૂત બનાવતી કસરતો કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે શરૂઆત કરવી જરૂરી છે.
જો તમે લાંબા સમયથી કસરત કરતા ન હોવ, તો શરૂઆતમાં 10થી 15 મિનિટ ચાલો અને ધીમે ધીમે સમય વધારો. ઘૂંટણ, કમર કે અન્ય સાંધામાં દુખાવો હોય તો ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની સલાહથી યોગ્ય કસરતો પસંદ કરો.
ફિઝિયોથેરાપી દૃષ્ટિકોણથી: નિયમિત હલનચલન, સ્નાયુઓની મજબૂતી, સાંધાઓની ગતિશીલતા અને યોગ્ય શારીરિક ક્ષમતા જાળવવાથી દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ સરળ બને છે અને લાંબા ગાળે સ્વસ્થ વજન જાળવવામાં મદદ મળે છે.
3. પૂરતું પાણી પીવો
શરીરના સામાન્ય કાર્યો માટે પાણી જરૂરી છે. પોષક તત્ત્વોનું વહન, શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત કરવું, સાંધાઓને લુબ્રિકેશન પૂરું પાડવું અને કચરાપદાર્થો બહાર કાઢવાની પ્રક્રિયામાં પાણી મદદરૂપ થાય છે.
પૂરતું પાણી પીવાથી શરીરની સામાન્ય કાર્યક્ષમતા જાળવી શકાય છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં પાણી પીવાથી ઊર્જા વપરાશમાં થોડો અને ટૂંકા સમયનો વધારો નોંધાયો છે, પરંતુ પાણી એકલું વજન ઘટાડવા કે મેટાબોલિઝમ ઝડપી બનાવવા માટેનો જાદુઈ ઉપાય નથી.
પાણી પીવાની યોગ્ય રીત:
- દિવસ દરમિયાન નિયમિત અંતરે પાણી પીતા રહો.
- તરસ લાગે ત્યારે પાણી પીવાનું ટાળો નહીં.
- ગરમીમાં, કસરત દરમિયાન અથવા વધારે પરસેવો થાય ત્યારે પાણીની જરૂરિયાત વધી શકે છે.
- બહાર જતી વખતે પાણીની બોટલ સાથે રાખો.
- ખાંડવાળા ઠંડાં પીણાંની જગ્યાએ પાણી પસંદ કરો.
પાણીની જરૂરિયાત ઉંમર, હવામાન, શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ પ્રમાણે બદલાય છે. દરેક વ્યક્તિએ ચોક્કસ આઠ ગ્લાસ પાણી પીવું જ જોઈએ એવો નિયમ નથી. પેશાબનો આછો પીળો રંગ સામાન્ય રીતે પૂરતા હાઇડ્રેશનનો એક ઉપયોગી સંકેત હોઈ શકે છે, પરંતુ તે એકમાત્ર માપદંડ નથી.
લીંબુ પાણી પી શકાય છે, પરંતુ લીંબુ ઉમેરવાથી મેટાબોલિઝમમાં કોઈ મોટો વધારો થતો નથી. એ જ રીતે ગરમ પાણી અને ઠંડા પાણી વચ્ચે વજન ઘટાડવા માટે કોઈ મોટો સાબિત થયેલો તફાવત નથી.
કિડની અથવા હૃદયની બીમારીને કારણે પ્રવાહી મર્યાદિત રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી હોય, તો ડૉક્ટરની સૂચનાનું પાલન કરો.
4. દરરોજ પૂરતી અને ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લો
ઊંઘ શરીરના પુનઃપ્રાપ્તિના સમય તરીકે કાર્ય કરે છે. અપૂરતી ઊંઘ ભૂખ અને તૃપ્તિ સાથે સંકળાયેલા હોર્મોન, ખાવાની ઇચ્છા, ઊર્જાનું સ્તર અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવાની ક્ષમતાને અસર કરી શકે છે.
જ્યારે ઊંઘ પૂરતી ન હોય, ત્યારે કેટલાક લોકોમાં મીઠાઈ, તળેલા નાસ્તા અને વધુ કેલરીવાળા ખોરાકની ઇચ્છા વધી શકે છે. થાકને કારણે ચાલવું કે કસરત કરવાનું પણ ઓછું થઈ શકે છે. આ પરિબળો વજન નિયંત્રણને મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.
સારી ઊંઘ માટે આ ઉપાયો અજમાવો:
- દરરોજ શક્ય હોય ત્યાં સુધી એક જ સમયે સૂવો અને જાગો.
- પુખ્ત વયના લોકો સામાન્ય રીતે દરરોજ 7થી 9 કલાકની ઊંઘનું લક્ષ્ય રાખી શકે છે.
- સૂવાના ઓછામાં ઓછા 30થી 60 મિનિટ પહેલાં મોબાઇલ અને અન્ય સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ઓછો કરો.
- સાંજ પછી ચા, કોફી અને કેફીનવાળા પીણાંનું સેવન મર્યાદિત કરો.
- બેડરૂમને શાંત, આરામદાયક અને શક્ય હોય તેટલો અંધકારમય રાખો.
- દિવસ દરમિયાન નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરો.
રાત્રે મોડે સુધી જાગવાથી મેટાબોલિઝમ હંમેશાં ધીમું થઈ જાય છે એવું કહી શકાય નહીં, પરંતુ અનિયમિત ઊંઘ અને ખાવાના સમયને કારણે ભૂખ, ખોરાકની પસંદગી અને વજન નિયંત્રણ પર અસર થઈ શકે છે.
જો પૂરતી ઊંઘ લેવા છતાં સતત થાક લાગે, ખૂબ ઘોરાં આવતાં હોય અથવા ઊંઘ દરમિયાન શ્વાસ અટકતો હોય, તો તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
5. તણાવ ઓછો કરો અને રોજિંદી હલનચલન વધારો
લાંબા સમય સુધી રહેતો માનસિક તણાવ ઊંઘ, ભૂખ, ખાવાની આદતો અને શારીરિક પ્રવૃત્તિને અસર કરી શકે છે. તણાવના સમયે કેટલાક લોકો વધારે ખાય છે, જ્યારે કેટલાક લોકો ભૂખ ગુમાવે છે. તેથી તણાવનું સંચાલન સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
તણાવ ઓછો કરવા માટે યોગ, શ્વાસ નિયંત્રણ, ધ્યાન અને હળવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઉપયોગી થઈ શકે છે. જોકે, આ પદ્ધતિઓ સીધા જ મેટાબોલિઝમને ઝડપથી વધારતી હોવાનો મજબૂત પુરાવો નથી. તેનો ફાયદો ઊંઘ, મનની શાંતિ અને દૈનિક આદતો સુધારવામાં વધુ જોવા મળે છે.
તણાવ નિયંત્રણ માટેની સરળ પદ્ધતિઓ:
- રોજ 5થી 10 મિનિટ ધીમા અને આરામદાયક શ્વાસ લો.
- ક્ષમતા મુજબ યોગ અથવા હળવું સ્ટ્રેચિંગ કરો.
- મનપસંદ પ્રવૃત્તિ માટે સમય કાઢો.
- પરિવાર અને મિત્રો સાથે સમય વિતાવો.
- કામ દરમિયાન ટૂંકા વિરામ લો.
- આખો દિવસ એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાને બદલે સમયાંતરે ઊભા થાઓ અને થોડું ચાલો.
દિવસ દરમિયાન થતી નાની પ્રવૃત્તિઓ પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. જેમ કે સીડીઓનો ઉપયોગ કરવો, નજીકના કામ માટે ચાલીને જવું, ઘરકામ કરવું અને લાંબા સમય સુધી બેસવા વચ્ચે વિરામ લેવો. આવી પ્રવૃત્તિઓને નોન-એક્સરસાઇઝ એક્ટિવિટી થર્મોજેનેસિસ (NEAT) કહેવામાં આવે છે.
NEAT એટલે નિયમિત કસરત સિવાયની દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન વપરાતી ઊર્જા. દરેક વ્યક્તિ માટે તેનો ફાળો અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ દૈનિક હલનચલન વધારવું સ્વસ્થ વજન જાળવવા માટે એક વ્યવહારુ પગલું છે.
મેટાબોલિઝમ સુધારવા માટે એક સરળ દૈનિક રૂટિન
નીચેનું ઉદાહરણ તમારી દિનચર્યા પ્રમાણે અપનાવી શકાય છે.
| સમય | શું કરવું? |
|---|---|
| સવારે | નિયમિત સમયે ઊઠો, પાણી પીવો અને હળવું વૉકિંગ કરો |
| નાસ્તો | પ્રોટીન અને ફાઇબર ધરાવતો સંતુલિત નાસ્તો લો |
| બપોરે | દાળ, રોટલી, શાક, દહીં અને સલાડ જેવું સંતુલિત ભોજન લો |
| બપોર પછી | લાંબો સમય બેસવાનું ટાળો અને ટૂંકું વૉકિંગ કરો |
| સાંજે | વૉકિંગ, સાયકલિંગ અથવા ક્ષમતા મુજબ સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ કરો |
| રાત્રે | સંતુલિત ભોજન લો અને સૂતા પહેલાં આરામદાયક દિનચર્યા અપનાવો |
| સૂતા પહેલાં | મોબાઇલનો ઉપયોગ ઓછો કરો અને પૂરતી ઊંઘ માટે સમય રાખો |
આ રૂટિન કોઈ કડક નિયમ નથી. તમારી નોકરી, ઉંમર, સ્વાસ્થ્ય અને દૈનિક જવાબદારીઓ પ્રમાણે તેમાં ફેરફાર કરી શકાય છે.
મેટાબોલિઝમ વધારવા માટે કઈ ભૂલો ટાળવી?
સ્વસ્થ મેટાબોલિઝમ માટે માત્ર સારી આદતો અપનાવવી જ નહીં, પરંતુ ખોટી માન્યતાઓથી દૂર રહેવું પણ જરૂરી છે.
- ભૂખ્યા રહેવું: ખૂબ ઓછી કેલરી લેવાથી સ્નાયુઓનું નુકસાન અને થાક થઈ શકે છે.
- માત્ર લીંબુ પાણી અથવા ડિટોક્સ પીણાં પર આધાર રાખવો: આવાં પીણાં શરીરની ચરબી ઓગાળતાં નથી.
- ચમત્કારી ફેટ-બર્નર સપ્લિમેન્ટ્સ લેવું: કેટલાક ઉત્પાદનોની અસરકારકતા સાબિત નથી અને આડઅસર થઈ શકે છે.
- માત્ર એક પ્રકારની કસરત કરવી: એરોબિક પ્રવૃત્તિ, સ્નાયુ મજબૂત કરવાની કસરત અને રોજિંદી હલનચલનનો સંતુલિત મેળ વધુ ઉપયોગી છે.
- ઝડપથી વજન ઘટાડવાની અપેક્ષા રાખવી: ધીમે ધીમે અને ટકાઉ રીતે વજન ઘટાડવું વધુ વ્યવહારુ છે.
ગ્રીન ટી અને કેફીન જેવા પદાર્થો ઊર્જા વપરાશમાં થોડો વધારો કરી શકે છે, પરંતુ તેની અસર સામાન્ય રીતે મર્યાદિત હોય છે. તેમને વજન ઘટાડવાના મુખ્ય ઉપાય તરીકે જોવાને બદલે સંતુલિત જીવનશૈલી પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી?
જો યોગ્ય આહાર અને નિયમિત પ્રવૃત્તિ છતાં વજનમાં અનિચ્છનીય વધારો થતો હોય અથવા સતત થાક, ઠંડી વધારે લાગવી, કબજિયાત, ત્વચા સૂકી થવી, વાળ ખરવા કે અન્ય અસામાન્ય લક્ષણો અનુભવાતાં હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લો. કેટલાક કિસ્સાઓમાં થાઇરોઇડની સમસ્યા અથવા અન્ય તબીબી સ્થિતિ તપાસવાની જરૂર પડી શકે છે.
માત્ર વજન વધ્યું છે એટલા માટે મેટાબોલિઝમ ધીમું છે એવું માની લેવું યોગ્ય નથી. ડૉક્ટર લક્ષણો અને જરૂરિયાત પ્રમાણે તપાસ નક્કી કરી શકે છે. પોતાની રીતે થાઇરોઇડની દવા, હોર્મોન અથવા મેટાબોલિઝમ વધારતી દવાઓ લેવી નહીં.
નિષ્કર્ષ
મેટાબોલિઝમને સ્વસ્થ રાખવા માટે કોઈ એક જાદુઈ ઉપાય નથી. પ્રોટીનયુક્ત અને સંતુલિત આહાર, નિયમિત કસરત, પૂરતું પાણી, ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ અને તણાવનું યોગ્ય સંચાલન—આ પાંચ કુદરતી રસ્તાઓ શરીરની ઊર્જા વાપરવાની પ્રક્રિયા, સ્નાયુઓની મજબૂતી અને વજન નિયંત્રણને ટેકો આપે છે.
સૌથી મહત્ત્વનું એ છે કે એકસાથે બધી આદતો બદલવાને બદલે નાનાં અને નિયમિત ફેરફારો કરો. શરૂઆતમાં દરરોજ 10થી 15 મિનિટ ચાલવું, ભોજનમાં પ્રોટીનનો સમાવેશ કરવો અને ઊંઘનો સમય નિયમિત કરવો જેવા સરળ પગલાં લો. ધીમે ધીમે આ ફેરફારોને દિનચર્યાનો ભાગ બનાવો.
યાદ રાખો: સ્વસ્થ મેટાબોલિઝમનો હેતુ માત્ર ઝડપથી વજન ઘટાડવાનો નથી, પરંતુ શરીરને પૂરતી ઊર્જા આપવી, સ્નાયુઓ મજબૂત રાખવા અને લાંબા ગાળે સ્વસ્થ જીવન જીવવાનો છે.
